ಅಂಗಾಂಗ ದಾನವು ಒಬ್ಬರ ಮರಣದ ನಂತರ ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಹೊಸ ಜೀವನ ನೀಡುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅಪಘಾತ ಅಥವಾ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಅಂಗಾಂಗಗಳು ವಿಫಲವಾಗಿ ಜೀವನ್ಮರಣದ ನಡುವೆ ಹೋರಾಡುತ್ತಿರುವ ಎಷ್ಟೋ ಜನರಿಗೆ ಅಂಗಾಂಗ ಕಸಿ ಹೊಸ ಆಶಾಕಿರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮರಣದ ನಂತರ ದೇಹದ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡುವುದು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ ಸಮಂಜಸವೇ? ಈ ಬಗ್ಗೆ ಭಗವದ್ಗೀತೆ, ವೇದಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳು ಏನು ಹೇಳುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅನೇಕರಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಭಗವದ್ಗೀತೆಯಲ್ಲಾಗಲಿ ಅಥವಾ ವೇದಗಳಲ್ಲಾಗಲಿ ಅಂಗಾಂಗ ದಾನದ ಕುರಿತು ನೇರವಾದ ನಿಯಮಗಳು ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾದ ಧರ್ಮ, ಕರುಣೆ, ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಸೇವಾಭಾವದ ತತ್ವಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಂಗಾಂಗ ದಾನದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.




ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಮಾನದಂಡ ಯಾವುದು?
ಮಹಾಭಾರತದ ಪ್ರಕಾರ, ಒಂದು ಕಾರ್ಯ ಒಳ್ಳೆಯದೋ ಅಥವಾ ಕೆಟ್ಟದೋ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸದ ಸ್ವರೂಪ, ಆ ಕೆಲಸದ ಹಿಂದಿರುವ ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಫಲಿತಾಂಶ. ಈ ಮೂರು ಅಂಶಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿದಾಗ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಉಳಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಸದುದ್ದೇಶದಿಂದ ಮಾಡುವ ಅಂಗಾಂಗ ದಾನವನ್ನು ಒಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸೇವೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು.

ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅಂಗಾಂಗ ಬದಲಾವಣೆಯ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು:
ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಅಂಗಾಂಗ ಕಸಿಯನ್ನು ಹೋಲುವ ಕೆಲವು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಕಥೆಗಳಿವೆ. ಶಿವನು ದಕ್ಷ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಶಿರಚ್ಛೇದ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಯಜ್ಞದ ಪಶುವಿನ ತಲೆಯನ್ನು ಅವರ ದೇಹಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಿ ಮರುಜೀವ ನೀಡಿದ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಗಣೇಶನ ತಲೆ ಕತ್ತರಿಸಿದಾಗ, ಶಿವನು ಆನೆಯ ತಲೆಯನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಪ್ರಾಣ ನೀಡಿದ ಕಥೆಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇವು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಸಿಗೆ ನೇರ ಹೋಲಿಕೆಯಾಗದಿದ್ದರೂ, ದೇಹದ ಭಾಗವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜೀವವನ್ನು ಉಳಿಸಬಹುದೆಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.
ಯಯಾತಿ ಮಹಾರಾಜನ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಸಮ್ಮತಿ:
ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಯಯಾತಿ ಮಹಾರಾಜನ ಕಥೆಯೂ ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖನೀಯವಾಗಿದೆ. ಶಾಪದಿಂದಾಗಿ ಅಕಾಲಿಕ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದ ಯಯಾತಿಯು ತನ್ನ ಯೌವನವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳ ಸಹಾಯ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಉಳಿದ ಮಕ್ಕಳು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೂ, ಪುರು ಎಂಬ ಮಗನು ತನ್ನ ತಂದೆಗಾಗಿ ತನ್ನ ಯೌವನವನ್ನು ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಲು ಸಮ್ಮತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ನೇರವಾಗಿ ಅಂಗಾಂಗ ದಾನವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗಾಗಿ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಮನಃಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡುವ ಉದಾತ್ತ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ?
ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಎರಡನೇ ಅಧ್ಯಾಯದ 22ನೇ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ದೇಹ ಮತ್ತು ಆತ್ಮದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮನುಷ್ಯನು ಹೇಗೆ ಹಳೆಯ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಆತ್ಮವು ಕೂಡ ಹಳೆಯ ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊಸ ದೇಹವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೃಷ್ಣನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ತತ್ವದ ಪ್ರಕಾರ ದೇಹವು ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲ; ಮರಣದ ನಂತರ ಆತ್ಮವು ದೇಹವನ್ನು ತೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮರಣಾನಂತರ ದೇಹದ ಮೇಲಿನ ಮೋಹವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಇತರರಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗುವಂತೆ ಅಂಗಾಂಗ ದಾನ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಸೇವಾಭಾವದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಬಹುದು ಎಂದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಚಿಂತಕರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.
ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ್ದೇನು?
ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅಂಗಾಂಗ ದಾನದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಪಾಲಿಸಲೇಬೇಕಾದ ಏಕರೂಪದ ನಿಯಮವಿಲ್ಲ. ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಂಬಿಕೆ, ಕುಟುಂಬದ ನಿರ್ಧಾರ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಚಾರವಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಜೀವ ಉಳಿಸುವ ಸದುದ್ದೇಶದಿಂದ ಅಂಗಾಂಗ ದಾನ ಮಾಡುವುದು ಮಾನವೀಯತೆ ಮತ್ತು ಪರೋಪಕಾರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಹಾಗೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಾರ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು.
